فنون ریلکس تراپی(2)--مراحل
فنون ريلكس تراپي- آرامش عضلاني
۱- آرامش عضلاني------------------------------------------------------------------
_ در اثر ترس و اضطراب و تنش حاصله تنس Tense)) يا انقباض عضلاني ايجاد مي شود. بنابراين براي كاهش ترس و اضطراب مي توان تنش زدايي كنيم يا عضلات را وانهاده كنيم. نهايتاً در قبال آرامش و يا ريلكس تن، آرامش روان نيز ايجاد مي شود.
_ بي حركتي و رهايي عضلات به سرعت مي تواند تنش حاصله و تنس عضلاني را كم كند و اضطراب و تنش هاي فكري را كاهش دهد.
_ براي درك و آگاهي از ريلكس عضلات را در حالت تنس يا انقباض شديدتر قرار مي دهيم تا بعد از رهايي ، هم تفاوت انقباض و ريلكس را درك كنيم و هم به ريلكس عميق تري برسيم.
_ تنس يا انقباض عضلاني در قسمت هاي مختلف ناراحتي هاي متفاوتي را ايجاد مي كند. تنس در گلو و تارهاي صوتي موجب لرزش يا خشن شدن صدا، تنس در عضلات سر موجب سردرد، و تنس در روده ها موجب كوليت يا دل دردهاي عصبي مي شود. بنابراين يك ريلكس عميق مي تواند همزمان تمام تنس يا تنش هاي حاصله را برطرف كند.
_ براي ريلكس عضلاني در پنج مرحله از پاها شروع مي كنيم و بعد دست ها و سر و صورت، عضلات شكم ، كمر و سينه ؛ و در آخرين مرحله به تمرينات مركب به طوري كه چند عضله با هم ريلكس شوند اقدام مي كنيم.
_ براي ريلكس مي توان از تمركز فكر بر روي عضلات استفاده كرد و آنها را شل و كرخت و بي حس كرد و با كنترل ذهني تمام عضلات را از حالت تنس خارج نمود ؛ و از ريلكس تمركزي مي توان در تمام حالات و شرايط استفاده بهينه كرد.
_ وقتي عضلات با تمركز فكري ريلكس مي شوند بدين معنا نيست كه واقعاً عضله شل شده باشد بلكه با تمركز فكر پيام هاي انتقال عصبي را مجهز به كاهش تحريك عصب سمپاتيك مي كند و عضله از حالت تنس حاصله از تنش خارج و به حالت وانهادگي يا ريلكس در مي آيد.
_ مرحله لتارژي يا موت كاذب از عميق ترين مراحل ريلكس است به طوري كه فرد در اين مرحله كاملاً بي حس مي شود و اگر تيغي به عضلات او بزنيد احساس درد نخواهد كرد. در اين حالت آرامش به حد اعلاي خود مي رسد و شخص در حالت خلسه و از خود بي خود شدن دور از هرگونه اضطراب و تشويش خاطر قرار مي گيرد.
_ بعد از رهايي و شل و كرخت كردن عضلات ممكن است احساس سنگيني در عضلات حس شود و مي توان با تمركز فكر احساس سنگيني را افزود تا حدي كه نتوانيم حركتي كنيم و به مرحله آرامش عميق تر برسيم زيرا ايجاد سنگيني در اوج ريلكس است.
_ در هر وضعيتي اگر خود را سنگين حس كنيد و اگر به طور كلي هميشه آرام و متين و سنگين حركت نماييد از يك آرامش هميشگي برخوردار خواهيد شد.
_ در اثر احساس سنگيني ريتم تنفسي و ضربان قلب نيز آهسته و آرام خواهد شد و اين سنگيني موجب سنگيني و متانت در شخصيت شما نيز خواهد شد.
_ يوگا ورزش روحي است كه مبادرت به تمرين آن موجب تقويت اعصاب و تنظيم و تقويت غدد داخلي و مقاوم شدن روح و ريلكس عضلاني و در نهايت كسب آرامش خواهد شد.
_ براي كسب آرامش از طريق استحمام ابتدا بايد با استفاده از آب گرم تنس عضلاني را كاهش داد و سپس با آب سرد شور و نشاط و تقويت اعصاب را ايجاد نمود ؛ به طور كلي با استحمام روزانه مي توان به آرامش خوبي رسيد.
_ دستگاه ارتعاش دهنده موجب تحريك عضلات مي شود و احساس شادابي و ريلكس مي كند. با تحريك مداوم عضلات چهره مي توان در حفظ جواني و جلوگيري از چين و چروك صورت اقدام نمود.
_ حمام آفتاب موجب تحريك عضلاني مي شود و ايجاد شور و نشاط مي نمايد و روي دم و بازدم منظم و تقويت اعصاب شديداً مؤثر است ؛ البته ولي آفتاب شديد با تحريكات شديد فرد را عصبي تر نيز مي كند ولي استفاده بهينه از آفتاب شخص را خوش مشرب و اجتماعي مي كند
فنون ريلكس تراپي بيوفيدبك آرامش bio-feedback----------------------------------------------
بيوفيدبك حالتي است كه شخص آگاهانه به حالت ها و احساسات قبلي خود برگشت مي نمايد تا بتواند احساسات خود را عميقاً درك كند و آنها را تحت كنترل ارادي خود بگيرد.
_ در مغز مراكزي وجود دارد كه نسبت به احساسات برانگيخته مي شود تا بتواند هماهنگي لازم را براي برقراري تعادل ايجاد كند . براي هماهنگي دقيق تر درون و برون اين مراكز معكوس يا متضاد دارند كه نسبت به احساسات متضاد برانگيخته مي شود، مانند سيري، گرسنگي، خشم و شادي، سرما و گرما؛ مغز با توازن اين دو مركز، توازن و تعادل را ايجاد مي كند.
_ براي توازن و تعادل روحي و جسمي بايد بتوان اين احساسات را به صورت ارادي و خود آگاهانه بيدار كرد و افزايش يكي از اين دو حس متضاد به حالت توازن و آرامش روحي رسيد.
_ براي بيداري احساسات بايد در حافظه اين احساسات را بايگاني و نگه داشت تا در صورت لزوم با بيداري يكي از دو حس متضاد بتوان حالات تعادل و آرامش را ايجاد كرد.
_ بعد از بيداري احساسات مي توان احساسات خوشايند را تقويت و احساسات ناخوشايند را كمي تضعيف كرد تا احساس نشاط و آرامش دائمي برقرار شود.
_ براي بيداري احساسات و حالات روحي بايد ابتدا چرخش آگاهي به احساسات فيزيكي و يا احساسات فعلي كرد. سپس مرحله به مرحله احساسات قلبي را بيدار كرده و آنها را در حافظه ذخيره كرده تا در صورت لزوم بتوان با دسترسي به حافظه احساسات مورد نظر را بيدار كرد.
_ گاه احساسات به صورت سمبليك در ضمير ناخودآگاه نقش مي گيرند و براي كنترل اين احساسات مي توان به عمل خواسته يا نيت كردن احساسات سمبليك را بيدار كرد و آنها را تحت كنترل در آورد.
_ بيوفيدبك در چهار مرحله است بعد از تسلط كامل در هر چهار مرحله مي توان به سرعت احساسات را در هر موقعيت بيدار نموده و جسم و روح را تحت كنترل گرفت و نهايتاً به تعادل روحي و آرامش رسيد.
_ براي كنترل بهتر احساسات متضاد بايد به صورت تسلسلي و پشت سرهم بيدار شوند تا وجه التفاوت اين دو حس بهتر درك شده و راحت تر بتوان آنها را بيدار و ايجاد توازن و تعادل روحي كرد.
_ تمرينات ابتدا بايد با حوصله و دقيق سپس رفته رفته با سرعت بيشتر انجام شود و با تكرار تمرين مي توان دو احساس متضاد را در حافظه حكاكي كرد و به سهولت آنها را به ياد آورد و كاملاً به شكل واقعي و حقيقي آنها را بيدار كرد.
_ با گسترش آگاهي بر احساسات واقعي و حتي كاذب مي توان به كنترل شديدتري رسيد به طوري كه اعمال خارق العاده را با كنترل ذهني به انجام رساند و اين است اسرار كار يوگائيها.
فنون ريلکس تراپي آرامش تنفسي -------------------------------------------------
۱- عرفاً و اصولاً افراد آرام از تنفس عميق ، و افراد مضطرب و هيجاني از تنفس تند، سطحي و کوتاه برخوردارند.
۲- تنفس تند و سطحي انرژي رواني را تقليل مي دهد و کارکرد طبيعي بدن را مختل مي کند و تنش هاي حاصله را افزايش مي دهد.
۳- چهار نوع روش تنفسي به ترتيب زير است:
الف) تنفس شانه اي که شخص با بالا بردن شانه هايش عمل دم را انجام مي دهد و در عمل باز دم شانه ها مجدداً پايين مي آيد، اين تنفس در حالت هيجان زدگي پيش مي آيد.
ب) تنفس سينه اي: عضلات بين دنده اي با انقباض و انبساط، حجم تنفسي را کاهش يا افزايش مي دهند و در افرادي که در حالت عادي به سر مي برند رخ مي دهد.
ج) تنفس شکمي : در اين حالت شکم به جلو و عقب مي رود و کساني که در وضعيت آرامش به سر مي برند اين حالت را دارند.
د) تنفس سينه اي- شکمي: کساني که از آرامش خيلي عميق برخور دارند، از اين تنفس برخوردارند در اين تنفس هم تنفس شکمي و هم تنفس سينه اي وجود دارد.
۴- کمترين حجم تنفسي مربوط به تنفس شانه اي است که در مواقع اضطراب و هيجانات بروز مي کند و بهترين نوع تنفس سينه اي- شکمي است که در حالت آرامش بروز مي کند.
۵- براي کاهش اضطراب و هيجانات و دوري از هرگونه تنش بايد خود را به تنفس سينه اي- شکمي عادت بدهيم و اين تکنيک در کاهش هيجانات واقعاً معجزه مي کند.
۶- براي کسب آرامش و اصلاح تنفس بايد از هرگونه حرکت شانه ها به سمت بالا جلوگيري کرد و باعمل دم و بازدم، شکم به جلو و عقب برود و سينه فراخ شود.
۷- در حالت هيجان زدگي مقداري از هواي تنفسي در عمل بازدم کاملاً تخليه نمي شود و در ريه باقي مي ماند؛ يعني عمل بازدم کوتاه و سطحي مي شود. بنابراين براي کاهش هيجانات مي توانيد هواي تنفسي را با فشار تخليه کنيد که گاه در حالت عادي به شکل ”آه کشيدن” در مي آيد.
۸- در حالت خواب آلودگي، تنفس منظم و صدا دار از ته گلو شنيده مي شود. اين عمل عضلات را ريلکس مي کند و شخص را آماده خواب مي کند. مي توان از همين تکنيک براي ريلکس عضلات استفاده کرد ولي بايد مواظب باشيم که به خواب نرويم تا عضلات عميق تر ريلکس شود.
۹- تنفس خنک کننده براي افراد عصبي و آتشين مزاج واقعاً معجزه مي کند و حرارت و داغي آنها را مي گيرد، که گاه افراد در وضعيت عصبي اين عمل را به طور طبيعي انجام مي دهند.
۱۰- حبس تنفس باعث مي شود واحدهاي مغزي در يک نقطه متمرکز شوند و همين امر باعث تمرکز فکر و نشاط و شادابي مي شود.
۱۱- تخليه تنش هاي حاصله، قوي ترين تکنيک ريلکس است ( که بدون استاد نمي توان اين تکنيک را تمرين کرد )...(ادامه دارد...)
